[dropcap] B[/dropcap]ediüzzaman Hazretlerinin, “Her şey hamd ile Allah’ı tesbih eder” (Isrâ sûresi, 17/44) âyetinin bir tefsiri/yorumu mahiyetinde kaleme aldığı “32. Söz, Üçüncü Mevkıf Birinci Mebhas’ta, varlıkların Allah Teâlâ’yı nasıl tesbih ettikleri anlatılmıştır. Yani O’na göre, “Her şey hamd ile Allah’ı tesbih eder” demek, bütün yaratıklar, gerçekte Ilâhî isimlerin tecellileridir ve onlar, yaratılışları, şekil ve suretleri, hayatları, gördükleri vazifeler, hayatlarındaki neticeler ve sahip kılındıkları bütün özellikleriyle Cenab-ı Allah’ı nazara vermekte, kendilerinde tecelli eden isimlerle âdeta sürekli O’nu anmakta, Yaratan, Rızıklandıran, Yaşatan, Hayattan Alan, Yerlerine Yenilerini Getiren olarak ancak O’nun bulunduğunu, başka hiçbir varlığın olmadığını, dolayısıyla O’nun her türlü noksanlıktan, ihtiyaçtan ve ortakları bulunmaktan mutlak münezzehiyetini dile getirmektedirler.
Cenab-ı Hakk’ın kâinattaki tasarrufatı, bir bakıma sıfat ve isimlerinin tecellileri demektir. Bu sebeple Kur’an-ı Kerîm’de bir mesele anlatıldıktan sonra bir çok yerde âyetler, o husustaki Esmâ-i Hüsnâ’nın fezleke halinde zikredilmesiyle hitama ermektedir. Böylece, “O, Aziz ve Hakîm’dir”; “O, Gafur ve Rahîm’dir” ve benzeri fezlekelerle, âyetlerde geçen hükümlerin ve Cenab-ı Hakk’ın fiillerinin ardında, O’nun zikredilen isimlerinin tecellileri bulunduğu hatırlatılmış olmaktadır. Bediüzzaman, bu hususu da “Yirmi Beşinci Söz”de ayrıca tahlil etmiş, örneklerle açıklamıştır (Ikinci Şule, Dokuzuncu Nükte).
Cenab-ı Hakk’ın isimleri, yalnızca varlıkta tecelli edenlerden ibaret değildir. “Varlığın esası sayılan esmâ-i ilâhiyenin yanında bir de Zât-ı Ulûhiyet’i tenzihe delâlet eden isimler vardır ki, bunlar, Hazret-i Zat’ın icraâtına karşı birer hicab mahiyetindedirler. Sofîlerin: ‘Zât-ı Ulûhiyet’i müşahedeye mâni yetmiş veya yedi yüz perde vardır; eğer bu izzet ve azamet perdeleri bir an açılıverse, envâr-ı Zât’ın tecellisiyle her şey silinir gider; ortada ne arz kalır ne semâ, ne isim ne de O’ndan başka bir müsemmâ.’ sözleri min vechin bu hakikati ifade eder⦠Aslında bütün varlık O’nun ziya-ı vücudundan, bütün şuûn-u harekât O’nun esmâ-i sübhâniyesinden, umum keyfiyât ve hususiyetler de O’nun ilim, irade ve kudret⦠gibi sıfât-ı sübhâniyesindendir. Herkesin anlayacağı bir dille ifade edecek olursak; bütün varlık ve hâdiseler, arkalarındaki sıfât-ı ilâhiye ve Esmâ-i Hüsnâ’nın tecellilerinden ibarettir. Her ârif-i billâh, seviye ve donanımına göre Esmâ-i Hüsnâ’nın çehresinde Müsemmâ-i Akdes’i okur; sıfât-ı sübhâniye vesâyetinde O’nu Zât’ına uygun tanımaya çalışır” (M. Fethullah Gülen, Sübuhât-ı Vech)
[box type=”shadow” ]1-ALLAH Her şeyin gerçek mabudu[/box]
[box type=”shadow” ]2-RAHMAN Dünyada bütün mahlukatı rızıklandıran[/box]
[box type=”shadow” ] 3-RAHİM Ahirette yalnız dostlarına rahmet edecek[/box]
[box type=”shadow” ]4-MELİK Bütün mevcudatın gerçek sahibi ve hükümdarı[/box]
[box type=”shadow” ]5-KUDDÜS Bütün mahlukatı maddi ve manevi kirlerden arındıran[/box]
[box type=”shadow” ]6-SELAM Her türlü tehlikeden kullarını selamette kılan[/box]
[box type=”shadow” ] 7-MÜMİN Kalplerde iman nurunu yakan ve kullarına güven veren[/box]
[box type=”shadow” ]8-MÜHEYMİN Bütün varlıkları ilim ve kontrolu altında tutan[/box]
[box type=”shadow” ]9-AZİZ Sonsuz izzet sahibi olan[/box]
[box type=”shadow” ]10-CEBBAR İstediğini zorla yaptıran[/box]
[box type=”shadow” ] 11-MÜTEKEBBİR Sonsuz büyüklük ve azamet sahibi[/box]
[box type=”shadow” ]12-HALİK Her şeyi yoktan yaratan[/box]
[box type=”shadow” ]13-BARİ Eşyayı ve herşeyin aza, cihazatını birbirine uygun yaratan[/box]
[box type=”shadow” ]14-MUSAVVİR Her varlığa münasip şekil giydiren[/box]
[box type=”shadow” ]15-GAFFAR Çok affeden[/box]
[box type=”shadow” ] 16-KAHHAR Her şeye galip gelen ve bütün düşmanlarını kahreden[/box]
[box type=”shadow” ]17-VEHHAP Bol bol hediyeler veren[/box]
[box type=”shadow” ]18-REZZAK Bütün rızka muhtaç olanları rızıklandıran[/box]
[box type=”shadow” ]19-FETTAH Her şeyi hikmetle açan[/box]
[box type=”shadow” ]20-ALİM Her şeyi hakkıyla bilen[/box]
[box type=”shadow” ]21-KABİD İstediğinin maddi ve manevi rızkını daraltan[/box]
[box type=”shadow” ]22-BASİT İstediğinin maddi ve manevi rızkını genişleten[/box]
[box type=”shadow” ]23-RAFİD İstediği kulunu şeref sahibi iken rezil rüsvay eden[/box]
[box type=”shadow” ]24-RAFİ Dilediklerinin mertebesini yükselten[/box]
[box type=”shadow” ] 25-MUİZZ İstediğine izzet veren ve şereflendiren[/box]
[box type=”shadow” ]26-MÜZİLL İstediğini zelil kılan[/box]
[box type=”shadow” ]27-SEMİ Gizli açık her sesi işiten[/box]
[box type=”shadow” ]28-BASİR Her şeyi bütün incelikleriyle gören[/box]
[box type=”shadow” ] 29-HAKEM Hükmeden hakkı yerine getiren[/box]
[box type=”shadow” ]30-ADL Tam adaletli, Allah adildir zalimleri sevmez[/box]
[box type=”shadow” ]31-LATİF Lutfu keremi bol olan[/box]
[box type=”shadow” ]32-HABİR Her şeyden haberdar olan[/box]
[box type=”shadow” ]33-HALİM Yaratıklarına son derece yumuşak muamele eden[/box]
[box type=”shadow” ]34-AZİM Kendisine büyük ümitler beslenen[/box]
[box type=”shadow” ]35-GAFUR Kullarının günahlarını bağışlayan[/box]
[box type=”shadow” ]36-ŞEKUR Rızası için yapılan işleri bol sevapla karşılayan[/box]
[box type=”shadow” ]37-ALİYY Her şeyiyle yüce olan[/box]
[box type=”shadow” ]38-KEBİR Varlığının kemaline hudut yoktur[/box]
[box type=”shadow” ]39-HAFIZ Her şeyi muhafaza eden[/box]
[box type=”shadow” ]40-MUKİT Her türlü mahlukata münasip rızık veren[/box]
[box type=”shadow” ]41-HASİB Kullarının bütün fiillerinin hesabını gören[/box]
[box type=”shadow” ]42-CELİL Yücelik ve ululuk sahibi[/box]
[box type=”shadow” ]43-KERİM İyilik ve ikramı bol olan[/box]
[box type=”shadow” ]44-RAKİB Bütün varlıklar üzerinde gözcü[/box]
[box type=”shadow” ]45-MUCİB Kullarının dualarına cevap veren[/box]
[box type=”shadow” ]46-VASİ İlim ve insanı her şeyi içine alan[/box]
[box type=”shadow” ]47-HAKİM Her şeyi yerli yerinde yapan[/box]
[box type=”shadow” ]48-VEDÜD İtaatkar kullarını çok seven[/box]
[box type=”shadow” ]49-MECİD Azamet şeref ve hakimiyeti sonsuz[/box]
[box type=”shadow” ] 50-BAİS Peygamberler gönderen ve ölüleri dirilten[/box]
[box type=”shadow” ]51-ŞEHİD Kullarının her yaptığını gören[/box]
[box type=”shadow” ]52-HAKK Varlığı hiç değişmeden duran, daima sabit[/box]
[box type=”shadow” ]53-VEKİL Kendine güvenen kullarının işini en iyi yoluna koyan[/box]
[box type=”shadow” ]54-KAVİY Güç ve kuvveti sonsuz olan[/box]
[box type=”shadow” ]55-METİN Hiçbirşey hükmünü sarsmayan ve kendisine güvenilen[/box]
[box type=”shadow” ]56-VELİY Müminlerin dostu olan[/box]
[box type=”shadow” ]57-HAMİD En çok övülen ve en çok övgüye layık olan[/box]
[box type=”shadow” ]58-MUHSİ Her şeyin sayısını bir bir bilen[/box]
[box type=”shadow” ] 59-MÜBDİ Mahlukatı örneksiz ve yoktan yaratan[/box]
[box type=”shadow” ]60-MÜİD Mahlukatı öldükten sonra yeniden dirilten[/box]
[box type=”shadow” ]61-MUHYİ Canlılara hayat veren[/box]
[box type=”shadow” ]62-MÜMİT Canlı bir mahlukun ölümünü yaratan[/box]
[box type=”shadow” ]63-HAYY Gerçek hayat sahibi olan[/box]
[box type=”shadow” ]64-KAYYUM Gökleri yeri ve bütün mahlukatı ayakta tutan[/box]
[box type=”shadow” ]65-VACİD İstediğini bulan[/box]
[box type=”shadow” ]66-MACİD Sonsuz şan ve yücelik sahibi[/box]
[box type=”shadow” ]67-VAHİD İsimlerinde sıfatlarında ve fiillerinde ortağı olmayan[/box]
[box type=”shadow” ]68-SAMED Her şey kendisine muhtaç, O kimseye muhtaç değil[/box]
[box type=”shadow” ] 69-KADİR Sonsuz kudret sahibi olan[/box]
[box type=”shadow” ]70-MUKTEDİR Her şeye gücü yeten[/box]
[box type=”shadow” ]71-MUKADDİM Dilediğini öne geçiren[/box]
[box type=”shadow” ]72-MUAHHİR İstediğini arkaya bırakan[/box]
[box type=”shadow” ]73-EVVEL Herşeyden önce olan[/box]
[box type=”shadow” ]74-AHİR Herşeyden sonra olan[/box]
[box type=”shadow” ]75-ZAHİR Varlığı apaçık görünen[/box]
[box type=”shadow” ]76-BATIN Herşeyin iç yüzünden haberdar olan[/box]
[box type=”shadow” ]77-VÂLİ Mahlukatın işlerini yoluna koyan[/box]
[box type=”shadow” ]78-MÜTEÂLİ Âli, büyük[/box]
[box type=”shadow” ]79-BERR Herkesten fazla iyilik yapan[/box]
[box type=”shadow” ]80-TEVVAB Bütün tevbeleri kabul eden[/box]
[box type=”shadow” ]81-MÜNTEKİN Suçluları müstehak oldukları cezaya çarptıran[/box]
[box type=”shadow” ] 82-AFÜVY Kullarını çok çok affeden[/box]
[box type=”shadow” ]83-RAUF Kullarına çok şefkat edip esirgeyen[/box]
[box type=”shadow” ]84-MALİKÜLMÜLK Hakiki mülk sahibi O dur. Dilediğine verir, dilediğinden alır[/box]
[box type=”shadow” ]85-ZÜLCELALVELİKRAM Büyüklük, fazl ve kerem sahibi[/box]
[box type=”shadow” ]86-MUKSİT Bütün işleri denk, birbirine uygun[/box]
[box type=”shadow” ]87-CAMİ İstediğini istediği şekilde toplayan[/box]
[box type=”shadow” ]88-GANİY Gerçek zenginlik sahibi ve hiçbir şeye muhtaç olmayan[/box]
[box type=”shadow” ]89-MUĞNİ Mahlukatının ihtiyacını giderip zengin kılan[/box]
[box type=”shadow” ]90-MANİ İstediği şeyin meydana gelmesine engel olan[/box]
[box type=”shadow” ]91-DARR Hikmeti gereği elem ve zarar verici şeyleri yaratan[/box]
[box type=”shadow” ]92-NAFİ Faydalı şeyleri yaratan[/box]
[box type=”shadow” ]93-NUR Âlemleri nurlandıran, dilediğine nur veren[/box]
[box type=”shadow” ]94-HADİ Kullarına hidayet veren[/box]
[box type=”shadow” ]95-BEDİ Eser ve insanıyla varlığı apaçık görünen[/box]
[box type=”shadow” ] 96-BAKİ Varlığının sonu olmayan[/box]
[box type=”shadow” ]97-VARİS Bütün mülk ve servetlerin hakiki sahibi[/box]
[box type=”shadow” ]98-REŞİD Bütün işlerini ezeli hikmetine göre neticeye ulaştıran[/box]
[box type=”shadow” ] 99-SABUR Asileri hemen cezalandırmayıp çok sabreden[/box]
[box type=”shadow” ]C.C.(Celle Celalühü)[/box]